De NVAO, afdeling Nederland, heeft de publicatie Startverkenning Generatieve Artificiële Intelligentie – Thematische analyse kwaliteitszorg uitgebracht. In deze verkenning brengt de NVAO in kaart in hoeverre opleidingen en visitatiepanels, op basis van visitatierapporten, aandacht besteden aan generatieve artificiële intelligentie (Generatieve AI) en aanverwante begrippen. Lees hieronder een samenvatting van de bevindingen uit het rapport.
Om beter zicht te krijgen op hoe er in het Nederlandse onderwijs en de kwaliteitszorg hiervan wordt omgegaan met Generatieve AI, brengt de NVAO in deze startverkenning in kaart hoe dit onderwerp aan bod komt in visitatierapporten. Hiertoe is eerst verkend in hoeverre Generatieve AI en aanverwante termen voorkomen in visitatierapporten van opleidingen waarover de NVAO tussen 2010 en eind 2025 een besluit heeft genomen. Vervolgens is ook voor de rapporten van de meest recente ronde Instellingstoets Kwaliteitszorg bekeken in hoeverre deze termen voorkomen. Voor opleidingen waarover de NVAO tussen 1 november en 2024 en 14 augustus 2025 een accreditatiebesluit heeft genomen, is nader bekeken waar de aandacht van panels naar uitgaat en wat er naar voren komt over Generatieve AI bij opleidingen.
Focus op toetsing
Visitatierapporten van opleidingen waarover tussen 1 november 2024 en 14 augustus 2025 een besluit is genomen, besteden met name bij toetsing (standaard 3) aandacht aan Generatieve AI. Opleidingen richten zich primair op de risico’s die met Generatieve AI gepaard gaan, zoals fraude en problemen met de validiteit van schriftelijke eindproducten van cursussen. Panels adviseren de opleidingen om alternatieve en aanvullende toetsvormen te verkennen en richtlijnen te verduidelijken. Opvallend genoeg besteden de visitatierapporten geen expliciete aandacht aan de kwaliteit van de eindwerken van opleidingen. Ook besteden opleidingen nauwelijks aandacht aan Generatieve AI en constructieve afstemming tussen leerdoelen, onderwijs en toetsing.
Opleidingen blijken zich vooral te richten op het borgen van toetskwaliteit en minder op een integrale benadering die aspecten als leerdoelen, curriculumontwikkeling, AI-geletterdheid en gerealiseerde leerresultaten omvat. Panels hanteren een iets breder perspectief, maar de rapportages geven nog onvoldoende inzicht in hoe panels en opleidingen bij beoordelingen daadwerkelijk het gesprek voeren over Generatieve AI.
Concrete vervolgstappen
Panels hoeven niet het gesprek aan te gaan over Generatieve AI of erover te rapporteren, en de rapporten kijken terug naar een situatie die ongeveer een half jaar eerder bestond. Toch geven de visitatierapporten een richting aan in de ontwikkelingen op basis waarvan de NVAO vervolgstappen kan identificeren.
1. Ontwikkel concrete instellingsbrede richtlijnen voor het gebruik van Generatieve AI in onderwijs en toetsing, zodat opleidingen meer duidelijkheid en handelingsperspectief hebben;
2. Hanteer als opleiding een expliciete en integrale benadering waarbij de gevolgen van het gebruik van Generatieve AI op aspecten als leerdoelen, curriculum, AI geletterdheid van docenten, toetsing en gerealiseerde leerresultaten bewust en in samenhang worden beschouwd;
3. Maak Generatieve AI explicieter onderdeel van kwaliteitszorgprocedures, zodat panels en opleidingen het onderwerp systematischer en transparanter adresseren.