Private opleiders zijn leidend in LLO
Private opleiders scholen jaarlijks circa 2,4 miljoen volwassenen, zie ook Feiten & Cijfers. Dat gebeurt met erkende mbo- en hogeronderwijsopleidingen, maar voor het overgrote deel met brancheopleidingen, trainingen en korte, gerichte cursussen. Veel volwassenen hebben geen behoefte aan een volledige opleiding van meerdere jaren, maar aan scholing die direct aansluit op hun werk, een volgende stap in hun loopbaan of kennis met betrekking tot nieuwe eisen binnen hun beroep opdoen. Het merendeel van de trainingen die volwassenen volgen, duurt vijf dagen of minder. Private opleiders zijn bij uitstek ingericht om snel op deze vraag te reageren. Zij ontwikkelen hun aanbod in nauwe aansluiting op werkgevers, werknemers, werkzoekenden en branches en kunnen inspelen op zowel landelijke als regionale ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.
Eerst vaststellen welk probleem men wil oplossen
Tegen die achtergrond kijkt de NRTO kritisch naar het idee om bekostigde onderwijsinstellingen een nieuwe wettelijke taak op het gebied van LLO te geven. Een belangrijke vraag daarbij is: welk probleem wordt hiermee opgelost? In de verkenning in opdracht van het ministerie van OCW werd gewezen op marktfalen binnen de scholingsmarkt. De NRTO herkent dat beeld niet.
Ook de nieuwe tweejaarlijkse marktmonitor die SEO Economisch Onderzoek in opdracht van de NRTO heeft uitgevoerd – en binnenkort openbaar wordt - geeft geen aanleiding voor de conclusie dat er sprake is van marktfalen bij Leven Lang Ontwikkelen en het post-initiële onderwijs. Dat betekent niet dat er geen opgaven zijn, integendeel. Er zijn nog altijd groepen die onvoldoende deelnemen aan scholing en er zijn sectoren waar de scholingsbehoefte groot is. Maar voordat nieuwe taken en structuren worden gecreëerd, moet duidelijk zijn waar het probleem precies zit en welke oplossing daar het meest effectief voor is, want ook daar is al bestaand aanbod voor.
Een gelijk speelveld is essentieel
Het kabinet heeft inmiddels aangegeven de mogelijkheid van een wettelijke LLO-taak voor mbo, hogescholen en universiteiten verder te willen onderzoeken. Daarbij is ook benoemd dat zo'n taak niet mag leiden tot een ongelijk speelveld en dat publiek onderwijs aanvullend moet zijn op het bestaande private aanbod. De NRTO vindt dat een cruciaal uitgangspunt. Het vraagt echter ook om een consequente uitwerking. Wanneer publiek bekostigde instellingen met publieke middelen activiteiten gaan aanbieden op een markt waarop private opleiders al actief zijn, moeten transparantie, proportionaliteit en eerlijke concurrentie daadwerkelijk zijn geborgd. Publiek en privaat onderwijs kunnen elkaar versterken, dat begint met erkenning van de bijdrage die beide nu al leveren.
Laat de deelnemer kiezen
Diezelfde gedachte is relevant bij de aangekondigde €100 miljoen die vanaf 2028 beschikbaar moet komen voor om-, bij- en nascholing van werkenden en werkzoekenden. De NRTO pleit daarbij voor vraaggestuurde financiering voor deelnemers. Werkenden en werkzoekenden moeten kunnen kiezen voor de opleiding die het beste past bij hun situatie, beroep en ontwikkelbehoefte – publiek of privaat. Zo stimuleert de overheid niet een bepaald type instelling maar de ontwikkeling van mensen.
Talentstrategie gaat óók over mensen die al werken
Ook bij de verdere uitwerking van de Nationale Talentstrategie is een brede blik nodig. Als Nederland keuzes maakt over de vier domeinen waarin het sterk wil blijven of worden, gaat het niet alleen om jongeren die nu een initiële opleiding volgen. Miljoenen mensen zijn al aan het werk. Nieuwe technologie, veranderende beroepen en economische transities betekenen dat juist zij nieuwe kennis en vaardigheden nodig hebben. Om- en bijscholing van volwassenen moet daarom een volwaardig onderdeel zijn van de talentstrategie. Daarvoor hebben we de volledige opleidingsinfrastructuur van Nederland nodig: bekostigde én private opleiders, formeel én non-formeel onderwijs, lange opleidingen én korte, praktijkgerichte scholing.
Meer horen? Beluister de podcast
In de NRTO-podcast Zomer 2026 – Stand van zaken met Ciel Stevens gaat NRTO-directeur Ciel Stevens uitgebreider in op deze onderwerpen, waaronder Leven Lang Ontwikkelen, de positie van private opleiders, de arbeidsmarkt en de beleidsontwikkelingen in Den Haag.