Zij is lid van onze adviesraad en directeur van NRTO, de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding. Een gesprek over de waarde van Leven Lang Ontwikkelen en aandacht voor het sociale welzijn van opleidingsdeelnemers. Lees hier het originele bericht op de website van de Goldschmeding Foundation in de rubriek De stand in het land (1 juli 2026).
Perspectieven op één lijn
“Het gros van deze private opleiders bedient de volwassen doelgroep: werkenden én werkzoekenden. Sommigen bieden overheidserkend onderwijs aan, maar de meesten zijn branchegerelateerde, non-formele opleiders,” vertelt Ciel. “De diversiteit binnen de organisatie is dus groot. Daarom is het continu de vraag: hoe dien je de belangen van al die leden het beste?”
Sowieso is het soms lastig om de diverse perspectieven van stakeholders op één lijn te krijgen aan overlegtafels. Ciel: “Dat zie je bijvoorbeeld bij de discussies over de totstandkoming van de regionale arbeidsmarktinfrastructuur. Daar heb ik steeds gezegd: laten we niet vanuit ieder onze eigen belangen praten, maar die stip op de horizon zetten. En dat is de deelnemer die straks aan het loket komt en geholpen moet worden. Van daaruit moet je redeneren wat nodig is.”
Leven Lang Ontwikkelen van nuttig naar noodzaak
De NRTO zet zich volop in voor Leven Lang Ontwikkelen (LLO). In de afgelopen tien jaar is de aandacht hiervoor gegroeid, ziet Ciel: “Vroeger was LLO veel meer iets extra’s. Je initiële scholing was het uitgangspunt.” Lachend: “Het eindexamen heet niet voor niets eind-examen: daar stopte het wel zo’n beetje. Nu weten we dat blijven leren en ontwikkelen onmisbaar is. Scholing is onderdeel geworden van arbeidsmarktbeleid. Dat is echt een kanteling geweest: van nuttig of extra naar noodzaak.” LLO is hoger op de agenda gekomen binnen beleid en politiek, en ook werkgevers zijn bewuster gaan kijken naar scholing. Inmiddels wordt tachtig procent van de opleidingen in het kader van leven lang ontwikkelen vergoed door werkgevers.
Toekomstgericht beleid met de generatietoets
De generatietoets is een ander initiatief van het SER Jongerenplatform. Bo legt uit: “Dit instrument toetst bij adviezen en beleidsvoorstellen wat de impact is op de generaties na ons. De SER gaat ermee aan de slag en de overheid heeft dit inmiddels opgenomen in haar Beleidskompas, de routekaart van idee naar wetgeving.” En dat is heel belangrijk, onderstreept ze: “Want als we nú maatregelen nemen zullen we toch echt moeten gaan kijken: wat is het effect over 25, 30 jaar. En dat wordt vaak vergeten.” Ook de Eerste Kamer heeft recent besloten om de generatietoets toe te passen op de Miljoenennota.
Adaptief inspelen op de arbeidsmarkt
Opleiders moeten voortdurend inspelen op de veranderende behoeften van de arbeidsmarkt. Ciel: “Er is de afgelopen jaren nogal wat op ons afgekomen. Vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt, de ambities die Nederland heeft als het gaat om woningbouw, defensie… We hebben een werkende bevolking nodig die opgeleid is om daar adaptief op in te spelen.” Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie. “Eén van onze leden schoolde volwassen monteurs eerst om tot glasvezelmonteurs, omdat Nederland glasvezel nodig had,” vertelt Ciel. “Nu is daar verzadiging en worden die monteurs weer omgeschoold naar laadpaalmonteurs. Hier zie je hoe opleidingen van private aanbieders voldoen aan de veranderende vraag vanuit de arbeidsmarkt.”
AI: hulpmiddel bij skillstraining
In de IT gaan de ontwikkelingen nog harder dan in de energietransitie, zeker met de opmars van AI. Opleiders binnen NRTO passen hun aanbod hierop aan. “Kijk, je moet natuurlijk altijd goed checken wat AI echt oplevert. Maar er zijn verschillende opleiders die AI heel bewust inzetten als tool – niet als vervanging, maar wel als additioneel middel.”
Een mooi voorbeeld is een opleider die een AI-personage gebruikt bij skillstraining van leiderschapsvaardigheden en voeren van lastige gesprekken: “Je kunt theorie en casuïstiek aanbieden, maar ga het maar eens in de praktijk doen. Zo’n AI-personage geeft feedback en stelt lastige vragen. Dat werkt echt geweldig.”
Leerrechten voor werkenden en werkzoekenden
Ciel wijst op het rapport Kiezen én delen. Werken en investeren voor morgen met een contract voor de toekomst van econoom Barbara Baarsma en DenkWerk: “Daar staan interessante dingen in over de noodzaak van LLO vanuit het perspectief van de deelnemer. Baarsma geeft aan: tegenwoordig heb je niet meer één carrière, maar twee of drie carrières in je leven. Als je blijvend wilt meedoen, moet je je loopbaan op verschillende vlakken invullen en je daarin bekwamen.”
Mensen die aan het werk zijn, kunnen daarvoor vaak aanspraak maken op tijd en budget vanuit hun werkgever. “Maar er zijn natuurlijk ook nog mensen die geen werkgever hebben, of die die zich los van een werkgever willen omscholen,” benadrukt Ciel. “Daarom pleiten wij voor leerrechten als een financiële stimuleringsregeling voor de deelnemer. “ Ze is dan ook blij dat het ministerie van SZW een verkenning over individuele leerbudgetten en leerrechten in gang zet. “Natuurlijk, het kan nog jaren duren voordat zo’n regeling uiteindelijk is geïnstalleerd. Daarom is het goed dat het huidige kabinet ook kijkt hoe deelnemers alvast eerder ondersteund kunnen worden.”
Menselijke waardigheid centraal
En zo komen we weer op de belangen van werkenden en niet-werkenden, die volgens Ciel altijd aandacht verdienen. Hier ziet ze ook de relatie met haar rol als lid van onze adviesraad. “Al voordat ik in de adviesraad zat, droeg ik de Goldschmeding Foundation een warm hart toe. Wat ik heel mooi vind is die component van menselijke waardigheid: de mens centraal.” Dat past goed bij de missie van de NRTO: “Natuurlijk zijn arbeidsproductiviteit en het economische belang van ons land superbelangrijk. Maar tegelijk gaat het om het sociale welzijn van die deelnemers. Hoe kunnen we mensen in staat stellen om via opleiding een plek op de arbeidsmarkt te vinden en te houden – inclusief degenen met een hulpvraag, voor wie werk niet vanzelfsprekend is?”
Die aandacht voor sociaal welzijn werkt twee kanten op. Ciel: “Ik ben ervan overtuigd dat als je mensen een goed perspectief geeft op duurzame inzetbaarheid, dit uiteindelijk ook van grote toegevoegde waarde is voor Nederland.”